Қырыққабат, қатпаршақкөк (орыс тілінде қырыққабат) (brassіca) –орамжапырақтар тұқымдасына жататын бір, екі және көп жылдық өсімдік туысы. қырыққабат туысына шалқам, тарна,қызылша сияқты өсімдік түрлері жатады.еуразия және cолтүстік америкада, көбінесе жерорта теңізі маңында кездесетін 35-ке жуық түрі белгілі. қырыққабатның дақылдық түрлері қолдан өсіру, өзара будандастыру және сұрыптаунәтижесінде алуан түрлі өзгеріске ұшыраған. қырыққабаттың бірнеше сорттары бар. олардың ішінде түсті жәнепекин қырыққабаттарынан басқалары түгелдей дерлік екі жылдық өсімдіктер. қырыққабат бірінші жылы қаудан түзеді, ал екінші жылы гү өсіп, тұқымбереді. жапырақтары ірі, кезектесіп орналасады, түсі көк, қанықтылығы әр түрлі. қырыққабаттың: қауданды қырыққабат, савойя қырыққабаты, брюссельдік қырыққабат, кольраби қырыққабаты, жапырақты қырыққабаты, қытай қырыққабаты, пекин қырыққабаты, түсті қырыққабат, т.б. түрлері бар. барлығына ортақ сипат – қырыққабаттар жарық сүйгіш және суыққа төзімді. өсуіне қолайлы температура 15 – 18°с. температураның төмендеуіне (–10°с-қа дейінгі суыққа) төзімді сорттары – жапырақты және брюссельдік қырыққабатлар, ыстыққа төзімділері – жапырақты қырыққабат және кольраби қырыққабатсы. қырыққабатның құрамында организміне қажетті көмірсулар, протеиндер, минералдық тұздар, с және в тобына жататынвитаминдер мол. вегетац. кезеңінің ұзақтығы бойынша қырыққабат сорттары: өте ерте пісетін (65 – 100 күнде, «куузику вараяне»), ерте пісетін (100 – 115 күнде, «грибовский 147»), ертелеу пісетін (115 – 130 күнде, «алтын гектар»), орташа мерзімде пісетін (130 – 145 күнде, «даңқ 1305», «надежда»), кештеу пісетін (145 – 160 күнде, «сыйлық») және кеш пісетін (160 күннен артық, «амагер 611», «завадская») болып бөлінеді. қауданды қырыққабат қазақстандағы негізгі дақылдық көкөністердің бірі. оның диам. 10 – 45 см, салм. 16 кг-ға дейін жетеді. ақ қауданды қырыққабатты жыл бойы жаңа піскен және қайта өңделген күйінде тағамға пайдалануға болады. қауданын ашытады, бұқтырады немесе бұрыш, қияр,қызанақ, сәбіз, қызылша, алма, жасыл бұршақ, пияз және сарымсақ қосып тұздайды. сонымен қатар диеталық тағам ретінде, ас қорыту бұзылғанға, т.б. ауруларды емдеуге қолданылады. қырыққабат – құнарлы мал азығы. оның түсімі мол, әр га-нан 200 – 900 ц. өнім түседі. қырыққабат зиянкестері: қырыққабат шыбыны, қырыққабат қоңыр көбелегі, қырыққабат ақ көбелегі,қырыққабат бітесі, т.б. жиі кездеседі; аурулары: фомоз, түкті және шырышты бактериоз.
Спасибо
Популярные вопросы