Крест жорықтарының тиімділігі және тиімсіздігі

крест жорықтары батыс еуропа елдері тарапынан жүргізілген әділетсіз, басқыншылық соғыстар болды. бұл соғыстар дүниежүзілік өркениеттің едәуір кедергі келтірді. жорықтар еуропа елдерінің ғана емес, шығыстағы мұсылман елдерінің де шаруашылығына, мәдениетіне орны толмас зиян әкелді. көптеген өнер туындылары қирады, кітаптар мен құнды деректер жойылып кетті. дегенмен бұл жорықтардың батыс еуропа елдері үшін біраз пайдалы жақтары да болды. біріншіден, жерорта теңізіндегі сауданың қыза түсуіне ықпал етті. бұл саудада солтүстік италия қалалары үстемдікке ие болды. екіншіден, батыс еуропа халықтары шығыстан жоғары дәрежеде мәдениеттің үлгісін игерді. кресшілер мұсылман халықтардан тамақ ішер алдында қолдарын жууды, ауықауық ыстық моншаға түсіп, іш киімдерін, төсек-орындарын ауыстырып тұруды, әдемі киінуді, ас ішкенде шанышқыны пайдалануды үйренді. үшіншіден, еуропалықтар шығыстан жаңа егіс дақылдарын көріп, еуропада күріш, лимон, өрік, қарбыз өсіре бастады. еуропалықтар шығыс халықтарынан жібек мата тоқуды, айна жасауды, металды сапалы өңдеуді үйренді.

вера и непоколебимость к победе, любовь к отечеству.

завоевание малой азии, сирии и египта (334—332 гг. до н. э.)  разгром персидской державы (331—330 гг. до н. э.)  поход в среднюю азию (329—327 гг. до н. э.)боевые действия велись в бактрии и согдиане, на территории современных афганистана, таджикистана и узбекистана.  поход в индию (326—325 гг. до н. э.)весною 326 до н. э. александр вторгся в земли индийских народов со стороны бактрии через хайберский проход, покорил ряд племён, перешёл реку инд и вступил во владение царя абхи из таксила (греки называли царя «человеком из таксилы», то есть таксилом) в районе нынешнего исламабада (пакистан). основная активность македонских войск в индии протекала в районе пенджаба, «пятиречья» — плодородной области в бассейне пяти восточных притоков инда.  в марте 324 до н. э. александр вступил в город сузы (на юге ирана), где он и его армия предались отдыху после 10-летнего военного похода.  в феврале 323 до н. э. александр остановился в вавилоне, где стал планировать новые завоевательные войны. ближайшей целью были арабские племена аравийского полуострова, в перспективе маячила экспедиция против карфагена. пока готовится флот, александр строит гавани и каналы, формирует войска из новобранцев, принимает посольства.  за 5 дней до начала похода против арабов александр заболел. после 10 дней жестокой лихорадки 10 июня 323 до н. э. александр великий скончался в вавилоне в возрасте 32 лет, не дожив чуть более месяца до 33-летия и не оставив распоряжений о наследниках.